जनकपुरधाम, १५ माघ – नेपालका पहिलो गणतान्त्रिक शहीद दुर्गानन्द झाको बलिदानी दिवस मंगलबार धनुषा जिल्लामा विशेष कार्यक्रमका साथ मनाइएको छ। विभिन्न स्थानमा आयोजित श्रद्धाञ्जली सभाहरूमा उनलाई श्रद्धापूर्वक सम्झिइएको हो। शहीद झाको बलिदानको महत्त्वलाई पुनः सम्झाउँदै स्थानीयहरूले उनको योगदानलाई राष्ट्रिय गौरवका रूपमा मनाएका छन्।

धनुषाको नगराइन नगरपालिकास्थित राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालय जटही, राघोबाबा आधारभूत विद्यालय राघोपुर, नगराइन हेल्थपोष्ट लगायतका स्थानहरूमा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रमहरूको आयोजना गरिएको थियो। यी कार्यक्रममा स्थानीय प्रदिप कुमार चौधरीको अध्यक्षतामा सभाहरू सम्पन्न भएका थिए। कार्यक्रममा दुर्गानन्द झाको योगदानबारे चर्चा गर्दै उनलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गरियो।

नेपालको प्रजातान्त्रिक संघर्षमा दुर्गानन्द झाको जीवनले गहिरो प्रभाव पारेको छ। तर, विगतका दशकहरूमा झाको बलिदानको महत्त्व युवापुस्तामाझ बिस्तारै ओझेलमा पर्दै गएको महसुस गरिएको छ। यो बलिदानी दिवसले झाको योगदानलाई पुनः राष्ट्रिय बहसमा ल्याएको छ, जसले उनलाई स्मरण गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ।

दुर्गानन्द झाले नेपालमा प्रजातन्त्रको स्थापनाका लागि आफ्नो जीवन बलिदान गरे। उनी १९९९ साल वैशाख १४ गते धनुषा जिल्लाको जटही गाउँमा जन्मिएका थिए। तत्कालीन राजा महेन्द्रले प्रजातन्त्रलाई समाप्त पार्ने प्रयास गरेपछि, झाले ९ माघ २०१८ मा जनकपुरको जानकी मन्दिरमा राजा महेन्द्रमाथि बम आक्रमणको योजना बनाए। यो योजना असफल भए पनि, उनको साहसले नेपाली जनतालाई प्रेरणा दिएको थियो।

आक्रमणको योजना असफल भएपछि पक्राउ परेका दुर्गानन्द झालाई २०२० साल माघ १५ गते काठमाडौंको केन्द्रीय कारागारमा मृत्युदण्ड दिइयो। यो मृत्युदण्ड नेपालमा ब्राह्मण समुदायका कुनै व्यक्तिमाथि गरिएको पहिलो थियो। झाको मृत्युदण्डले पञ्चायती शासनविरुद्धको आन्दोलनमा आगो झैं उर्जाशील वातावरण सिर्जना गर्यो।

दुर्गानन्द झाको जीवन संघर्ष र साहसको प्रतीक रह्यो। बाल्यकालमा पिताको निधनले गर्दा उनले जीवनका धेरै कठिनाइहरू झेले। नवविवाहित भए पनि देशको भविष्यका लागि लड्न उनी सधैं तयार रहे। भारतीय स्वतन्त्रता संग्रामका नायकहरू भगत सिंह र चन्द्रशेखर आजादबाट प्रभावित भएर, झाले निरंकुश पञ्चायती शासनविरुद्ध अभियान चलाए।

जनकपुरमा राजा महेन्द्रमाथि बम प्रहार गर्ने योजनामा मुख्य भूमिका निर्वाह गरेका झाले असफल योजना पछि फरार भए। त्यसपछि उनले आत्मसमर्पण गरे र निर्दोष जनतालाई यातना पाउन नदिन आफ्नो जिम्मेवारी लिन तयार भए। आत्मसमर्पण गरेपछि, उनीमाथि राजद्रोहको अभियोग लगाइयो र मृत्युदण्डको सजाय सुनाइयो।

दुर्गानन्द झालाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएपछि, अन्तिम भेटका लागि उनकी आमा र पत्नीलाई बोलाइएको थियो। झाले आमालाई सान्त्वना दिँदै भनेका थिए, “आमा, तपाईंलाई कुनै दिन दुर्गानन्द झाको आमा भनेर सबैले गर्व गर्नेछन्।” उनले पत्नीलाई पनि आमाको हेरचाह गर्न आग्रह गरेका थिए।

माघ १५, २०२० मा दुर्गानन्द झालाई फाँसी दिइयो। फाँसीको क्षणसम्म पनि उनी निडर र अडिग रहेका थिए। यो मृत्युदण्डले नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा झाको योगदानलाई अमर बनायो। शहीद दुर्गानन्द झाको बलिदान र योगदानले सधैं नेपालका युवाहरूलाई प्रेरित गरिरहनेछ।