लोक आवाज ,

जनकपुरधाम, ४ फागुन । मिथिलाको धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पहिचान बोकेको १५ दिने मिथिला मध्यमा परिक्रमा विधिवत् रूपमा सुरु भएको छ। परम्पराअनुसार धनुषाको कचुरीस्थित मिथिला बिहारी मन्दिरबाट झाँकी, कीर्तन र वैदिक मन्त्रोच्चारणसहित डोला निकालिएसँगै यस वर्षको परिक्रमा प्रारम्भ भएको हो।

डोला प्रस्थान समारोहमा मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादव, साधुसन्त, विभिन्न मठ–मन्दिरका महन्त तथा हजारौँ श्रद्धालुको सहभागिता रहेको थियो। ‘जय सियाराम’को उद्घोषबीच यात्रा अघि बढेको थियो।

परिक्रमामा सहभागी साधुसन्त र श्रद्धालुले करिब १३३ किलोमिटर पैदल यात्रा गर्ने परम्परा छ। यो यात्रा नेपाल र भारतका १५ स्थानमा रात्रि विश्राम गर्दै अगाडि बढ्ने गर्दछ।
पहिलो दिनको यात्रा साँझ जनकपुरधामस्थित हनुमानगढीमा पुगेर विश्राम गर्ने चलन छ।

त्यसपछि जनकपुरधामको सुन्दर सदन मन्दिरबाट किशोरीजी, रामजानकीसहित अन्य मन्दिरका डोलाहरू समाहित गरिएपछि विधिवत् पूजा–अर्चनासँगै मुख्य परिक्रमा अगाडि बढ्छ।

इतिहासकारहरूका अनुसार मिथिला मध्यमा परिक्रमा अठारौँ शताब्दीदेखि सञ्चालन हुँदै आएको मानिन्छ। मिथिलाको धार्मिक भूगोल परिक्रमा गर्दै भगवान राम–सीताको पदचिह्न पछ्याउने विश्वासका साथ यो यात्रा गरिन्छ।

धार्मिक अगुवाहरूका अनुसार मन, वचन र कर्मले परिक्रमा गरेमा पाप नष्ट भई मनोकामना पूरा हुने तथा मोक्ष प्राप्त हुने जनविश्वास रहँदै आएको छ। यही आस्थाले प्रत्येक वर्ष हजारौँ श्रद्धालुहरूलाई सहभागी गराउँदै आएको छ।

परिक्रमाले नेपाल र भारतबीचको प्राचीन सांस्कृतिक तथा धार्मिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने विश्वास गरिन्छ। सीमावर्ती क्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाले श्रद्धालुहरूलाई निःशुल्क भोजन, पानी र आवासको व्यवस्था गर्दै आएका छन्, जसले सामाजिक सद्भाव र सहकार्यको सन्देश प्रवाह गर्दछ।

धार्मिक पर्यटनको दृष्टिले पनि परिक्रमा महत्वपूर्ण मानिन्छ। यस अवधिमा होटल, यातायात, खाद्य व्यवसाय तथा स्थानीय हस्तकलामा उल्लेख्य चहलपहल बढ्ने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

१५औँ दिन परिक्रमा पुनः जनकपुरधाम आइपुगेपछि अन्तगृह परिक्रमा सम्पन्न गरिन्छ। त्यससँगै मिथिलाञ्चलमा होली पर्व मनाउने परम्पराको औपचारिक सुरुवात हुने गर्दछ।

मिथिला मध्यमा परिक्रमा धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई सामाजिक एकता, सांस्कृतिक निरन्तरता र ऐतिहासिक पहिचानको जीवित परम्पराका रूपमा आज पनि उत्तिकै सशक्त रूपमा कायम रहेको छ।